سايهيهشك

ساخت تمثیل از نماد قدمتی به درازای عمر روایت دارد. ابتداییترین داستانها آن هنگام که غارنشین اولیه میخواست از سطح به عمقی به ژرفنای حتا یک تار مو برسد، نماد را اختراع کرد. سفر اولیس نمادی از سفر نفس آدمی بود به درون خودش و ایلیاد فرورفتگی در اعماق خویش. فردوسی هم برای کشف رمز شاهنامهاش جایی میانههای داستان تاکید کرده بود که: تو این را دروغ و فسانه مخوان* به یکسان روش در زمانه مدان. از او چند اندر خورد با خرد* دگر بر ره رمز معنی برد.برای من شاید اما جذابترین تمثیل معاصر که از راه خلق و برهمنهادن انواع نمادها در کنار هم منجر به خلق شاهکاری شد در گذر زمان اینک حتا از آن بهعنوان «کهن الگو»ی ادبی نام میبرند مزرعهی حیوانات باشد. اریک بلر با خلق فضایی شبه سوررئال (که بیشک مورد ستایش لافونتن قرار میگرفت) پله پله داستانی تمثیلی آفرید که نه تنها ارجاع ضمنی مدنظرش را کامل پوشش میداد با تقریبی بسیار بالا پوششدهندهی تمام داستانهای مشابهاش هم نیز بود: از انقلاب 1979 ایران تا انقلاب کوبا. این شاید مهمترین ویژگی استفاده از نماد برای خلق تمثیل باشد: در خوانشی معکوس از «علیه تفسیر» سونتاگ میتوان اینطور نتیجه گرفت که صرف خلق Xها، Yها و Zها و ارجاع آن به aها، bها و cها راز خلق اثری هوشمند در ساحت روایت نخواهد بود. سادهتر بگویم برای خلق جهانی تمثیلی نه صرفن اینهمانی کردن ماوقع و سايهيهشك...